Opstand in Kazachstan tegen de autoritaire regering, zoals voorspeld door Eduard Limonov – Een artikel door Luca Bagatin

Straatrellen vinden plaats in Kazachstan naar aanleiding van de drastische verhoging van de gasprijs, die bijna is verdubbeld. Als reactie op deze prijsstijging hebben inwoners van de westelijke regio’s van het land, waar de olie- en gasindustrie het meest ontwikkeld is, een protest georganiseerd dat door de politie met geweld werd onderdrukt. Vervolgens ging het protest door in de grootste steden van Kazachstan, zowel in het noorden, waar voornamelijk Russen wonen, als in het zuiden, waar duizenden demonstranten de straat op gingen. De autoritaire regering, onder leiding van Kassym-Jomart Tokayev (in 2019 benoemd door de autoritaire leider Nursultan Nazarbayev), kondigde van 5 tot 19 januari de noodtoestand af in de steden Almaty en Nur-Sultan, waarbij een avondklok werd ingesteld van 23.00 tot 7.00 uur.

De botsingen leidden tot de arrestatie van 200 demonstranten, van wie velen de gemeentehuizen van verschillende steden, waaronder de dichtstbevolkte stad, Almaty, hadden bestormd. Intussen besloot president Takajev de regering van premier Aksar Mamin te ontslaan en zei hij in een video: “Geef niet toe aan provocaties. Luister niet naar degenen die u aanzetten tot aanvallen op regeringsgebouwen. Dit is een misdaad waarvoor u gestraft zult worden.” De Russische regering riep bij monde van haar ministerie van Buitenlandse Zaken op tot dialoog en verklaarde: “Wij volgen de gebeurtenissen op de voet en zijn voor een vreedzame oplossing van alle problemen binnen het kader van de grondwet en het recht en de dialoog, niet door rellen op straat en het schenden van wetten“.

Er moet aan herinnerd worden dat de eerste die de potentieel explosieve situatie in Kazachstan (evenals in Oekraïne en alle voormalige Sovjetrepublieken) aan de kaak stelde, de Russische schrijver en nationaal bolsjewistisch politiek leider Eduard Limonov was aan het eind van de jaren negentig. Tussen 1998 en 2001 verhuisde hij naar het Altai-gebergte aan de grens met Kazachstan. Het was daar dat hij een basiskamp opzette met enkele militanten van de Nationale Bolsjewistische Partij, die zich, ook militair, trainden en die jaren leefden in een vorm van ascetische meditatie.

Maar waarom verhuisde Limonov daarheen?

Kazachstan maakte, net als Oekraïne, deel uit van de post-Sovjetruimte. Na zich te hebben afgescheiden van de Moeder USSR was ook Kazachstan in handen gekomen van de voormalige notabelen van de voormalige Communistische Partij van de Sovjet-Unie, die nu waren overgestapt op autoritair kapitalisme en nieuwe “democratische” presidenten hadden gekozen (zoals in Wit-Rusland Aleksandr Loekasjenko, een andere voormalige notabele die door de natsbols sterk werd bekritiseerd), die deden wat zij wilden. Met name deze regio’s werden door president Nursultan Nazarbayev, die sinds 1990 aan de macht was, op brute wijze “Kazachstaans” gemaakt, en Limonov zei zich, net als in Oekraïne, zorgen te maken over het lot van de Russen in deze regio’s, die naar zijn mening terug zouden moeten keren naar Rusland. Limonov herinnerde er met name aan dat er nog steeds meer dan 4 miljoen Russen in Kazachstan wonen en dat er verschillende Russischtalige mensen wonen. Zijn tijd in de Altai werd door de Russische autoriteiten – met name na een provocerend artikel in de nationale bolsjewistische krant “Limonka” – gebrandmerkt als een “poging tot staatsgreep in Kazachstan” en Limonov werd in 2001 gearresteerd. De openbare aanklager vroeg om maximaal 14 jaar gevangenisstraf.

Hij werd echter slechts – bij wijze van spreken – veroordeeld tot 4 jaar gevangenisstraf op de beschuldiging van “wapenhandel” en werd vrijgesproken van de andere aanklachten. Uiteindelijk heeft hij twee en een half jaar gezeten wegens goed gedrag, mede dankzij de tussenkomst van zijn advocaat, Sergej Belyak. Ook moet gezegd worden dat Limonovs nationale bolsjewistische partij, “Het Andere Rusland van Eduard Limonov”, ook nu nog rechtstreeks betrokken is bij de kwestie Kazachstan en al meer dan een jaar – in de meest oorverdovende stilte van alle westerse media – de vrijlating steunt van de mensenrechtenactivist van de Russische ministeries in Kazachstan, Ermek Taychibekov.

Taychibekov, die sinds september 2020 in de gevangenis zit, werd – door de Kazachse rechtbank in Almaty – afgelopen december veroordeeld tot 10 jaar gevangenisstraf op de ongefundeerde beschuldiging van “aanzetten tot separatisme en nationale verdeeldheid”. “Het Andere Rusland van Eduard Limonov”, in het teken van zijn stichter, blijft zich dus inzetten voor de hereniging van de voormalige Sovjet-Russische wereld, voor de bevordering van het volkssocialisme, in alle voormalige Sovjetrepublieken, tegen alle vormen van nazi-fascisme en chauvinisme, helaas steeds meer aanwezig, na het einde van de USSR. In die zin steunen zij in feite de straatprotesten van deze dagen, tegen de autoritaire regering die, helaas, zoals zij vaak hebben opgemerkt, gesteund wordt door de Russische regering onder leiding van Poetin. Een Russische regering die, niet toevallig, altijd de Nationale Bolsjewieken van Limonov heeft vervolgd.

Noot: Bovenstaand artikel werd door Zannekinbond vertaald van de blog Amore i Liberta van de Italiaanse auteur en activist Luca Bagatin. Op dit ogenblik lijken de protesten in Kazachsten gedragen door heterogeen mengsel van sociaal-economisch ontevredenen, extreme nationalisten en mogelijk ook buitenlandse agitatoren. Een -al dan niet gefingeerde- lijst met eisen van (een deel van) de protestvoerders belooft weinig goeds en omvat onder meer: het legaliseren van polygamie, het afschaffen van het Russisch als één van de officiële talen en het uittreden van Kazachstan uit de Eurazische Unie. Mogelijk gaat het hier echter om een actie van provocateurs. De komende dagen zullen uitwijzen of er al dan niet een poging tot een “kleurenrevolutie” uit zal voortvloeien. De timing is gezien de huidige spanningen aan de Russisch-Oekraïense grens in ieder geval opmerkelijk. Tegelijk is de invloed van het Westen in Centraal-Azië tanende, met name na de Amerikaanse nederlaag in Afghanistan. Als Zannekinbond onderschrijven wij evenwel samen met Limonov en de auteur van dit artikel de noodzaak van de hereniging van de voormalige Sovjet-Russische wereld (in één of andere vorm) ter bevordering van het volkssocialisme in de soevereine Sovjetrepublieken. Hiervoor moeten de huidige kleptocratische oligarchie en de liberale elites op veel plaatsen binnen deze geografische grootruimte ontmanteld worden.