OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Nationalisme versus imperialisme

Nationalisme versus imperialisme

Eerst waren we nationalisten. Later, omdat nationalisme iets lelijk was geworden, werden we “abertzales” (patriotten). Nu is patriottisme ook niet langer mooi, en moet je een niet-nationalistische en niet-patriottische independentist zijn ….. Altijd maar terugtrekken.

Joxe Azurmendi, “Hizkuntza, Nazioa, Estatua”.

Wij waren geschokt toen wij enkele jaren geleden in Schotland een bekende leider van Baskisch Patriottisch Links dit hoorden zeggen: “Ik ben een onafhankelijkheidsstrijder, maar ik ben geen Baskische patriot (abertzale).” Het was ongebruikelijk om dat toen te horen, maar daarna won die uitdrukking aan populariteit bij ons. Nu zijn er velen die zich ermee identificeren.

Het woord “nationalist” wordt in Europa niet goed gepercipieerd, omdat de ware betekenis ervan vervormd is (of is) geraakt. Er is bewust grote intellectuele verwarring omheen geschapen, waarbij nationalisme en imperialisme synoniem zijn gemaakt, en waardoor het niet ongebruikelijk is op veel plaatsen te lezen dat Hitler ook een nationalist was. Het is een gangbare opvatting dat juist hier in Europa nationalisme de oorzaak was van vele oorlogen en bloedbaden in het verleden (terwijl de werkelijke schuldige van die conflicten het imperialisme was).

Een van de beste essays ooit geschreven over nationalisme, het “Nationalistisch Manifest” van Ulises Moulines (zie hier de twee artikelen die wij hierover hebben geredigeerd: https://www.naziogintza.eus/en/2118/) en (https://www.naziogintza.eus/en/nationalist-manifesto-summary-of-the-text-by-c-ulises-moulines-part-2/) onderscheidt duidelijk het “nationalisme” van Hitler (dat in werkelijkheid imperialisme was) van dat van Ghandi. Het citaat van Moulines is het waard hier te worden weergegeven:

Daarom stoppen zij bijvoorbeeld het zogenaamd “nationalistische” programma van Hitler en het werkelijk nationalistische programma van Gandhi in dezelfde zak. En aangezien niemand van goede wil voor het programma van Hitler kan zijn, volgt daaruit dat diezelfde persoon niet voor het programma van Ghandi kan zijn. Dat is duidelijk een politologische “reductio ad absurdum”. Dit alles is te wijten aan een duidelijke deontologische verwarring, die ontstaat door te zeggen dat een natie het recht heeft om te zijn, terwijl andere naties datzelfde recht niet hebben. De eerste, die zegt dat een natie het recht heeft om te zijn, moet, correct gebruik makend van terminologie en begrippen, worden gedefinieerd als “nationalisme”. Het tweede, dat het recht om te zijn ontkent, moet niet worden gedefinieerd als “nationalisme”, maar als “imperialisme”, “racisme” of “hegemonisme”.

Echt nationalisme vraagt alleen het recht van een natie om te bestaan, op hetzelfde niveau als andere naties; hegemonisme – soms ten onrechte “nationalisme” genoemd – eist het recht van een natie om andere naties te overheersen of te doen verdwijnen.

Standbeeld van een mediterende Mahatma Ghandi in Sabarmathi Ashram, India

Het is dus noodzakelijk nationalisme te onderscheiden van imperialisme. Maar daarnaast is het nodig de verschillen te verduidelijken tussen het nationalisme van de staten en het nationalisme van de statenloze naties. De wens om een bedreigde taal, cultuur en identiteit te beschermen ligt aan de basis van het nationalisme van de staatloze volkeren, naast de legitieme wens om hun soevereiniteit te vergroten of zelfs om een onafhankelijke staat te vormen. De kenmerken van het staatsnationalisme daarentegen zijn niet zozeer de verdediging van hun collectieve persoonlijkheid (die normaal gesproken niet wordt bedreigd, aangezien staten over instrumenten beschikken om haar te verdedigen), maar de wens om hun interne nationale minderheden te elimineren en de hegemonische centrale cultuur van de staat op te leggen, waardoor deze uniformer wordt. De grens tussen dit soort nationalisme en imperialisme is vaak erg vaag.

Imperialisme is de meest verachtelijke politieke ideologie die een Volk kan ontwikkelen. Het imperialisme is erop gericht vrije volkeren te overheersen en in dienst van de imperialistische staat te stellen, en deze volkeren te plunderen. De imperialistische staat aarzelt niet geweld te gebruiken om zijn doelstellingen te bereiken (dit is de reden geweest voor vele oorlogen) en geeft vaak blijk van een cultureel en moreel suprematisme ten opzichte van de volkeren die zij onderdrukt en overheerst. De imperialistische staat streeft naar de vernietiging van de door haar overheerste volkeren (vernietiging van hun taal, cultuur en persoonlijkheid) en eigent zich hun materiële goederen en erfgoed toe. Daartoe past zij een “etnocidaal” beleid toe, een beleid waarvan we moeten erkennen dat het in de loop van de geschiedenis zeer doeltreffend is geweest.

De imperialistische staat (die zichzelf nooit als zodanig beschouwt) geeft blijk van grenzeloos cynisme en beledigt en diskwalificeert het overheerste volk wanneer het in opstand komt door het “nationalistisch” te noemen. En vervolgens herhaalt deze staat dat alle nationalismen slecht en pervers zijn. Werkelijk ongelooflijk! Dat is hetzelfde als zeggen dat het Engelse imperialisme goed was en het nationalisme van Gandhi slecht. Dat is hetzelfde als zeggen dat het nationalisme van de Baltische republieken kleingeestig was, en het Sovjetimperialisme rechtvaardig. Dat is hetzelfde als de voorstanders van onafhankelijkheid van Baskenland en Catalonië fanatici noemen, en Spanje en Frankrijk verstandige “democratische rechtsstaten”. Hetzelfde oude liedje.

We mogen niet in hun val lopen. We moeten niet denken dat ons nationalisme chauvinistisch of reactionair is. Ons nationalisme is het defensieve antwoord op het eeuwenlange imperialisme van Spanje of Frankrijk, het antwoord op dat imperialisme dat de verdwijning en assimilatie van onze natie tot doel heeft (een doel dat op bepaalde momenten in de geschiedenis heftig is geweest, maar op andere momenten discreter en meer verborgen). Wij zijn Baskische nationalisten en patriotten, en wij zijn niet bereid afstand te doen van wie wij zijn of toe te geven aan het doel van de imperialisten om ons als volk uit te roeien.

De Franse en Spaanse imperialisten hebben ons zo vaak gezegd dat “alle nationalismen (de onze natuurlijk) slecht zijn”, dat wij ons dat verkeerde en perverse idee uiteindelijk hebben eigen gemaakt. En wat erger is, wij hebben hun een onhandig antwoord gegeven: dat zij ook nationalisten zijn. Welnee, het zijn geen nationalisten, maar imperialisten. Wanneer we de meest elementaire begrippen door elkaar halen, verliezen we altijd in de ideologische strijd.

Wij zullen niet toestaan dat degenen die ons willen assimileren, ons hun terminologie opdringen. De politieke onwetendheid van de overheerste is het meest effectieve wapen van de overheerser.

Opmerking: Bovenstaande tekst verscheen als een editoriaal in de Baskische online krant Naziogintza. Dit opiniestuk spitst zich zeer specifiek toe op de Baskische situatie, maar een groot aantal zaken gaat evengoed voor Vlaanderen op. Daarom vonden wij het de moeite waard dit stuk naar het Nederlands te vertalen en te publiceren op onze blog.