Energie? Nationaliseren in plaats van privatiseren

Energieprijzen swingen de pan uit. Terwijl multinationale ondernemingen woekerwinsten halen in de energiesector, betaalt de werkende klasse het gelag. De dure energieprijzen worden veroorzaakt door de geliberaliseerde energiemarkt. Zoals bij elke liberalisering en privatisering werd ook in het geval van de energiemarkt een prijsdaling beloofd, de liberalisering leidde echter enkel tot hoge gas- en elektriciteitsfacturen voorde gewone man. De prijs wordt immers bepaald door de marktwerking en haar wet van vraag en aanbod, gekoppeld aan een aanzienlijke mate van taksen en heffingen door de liberale overheden die handelen in dienst van het privaat grootkapitaal.

Ondertussen luistert de politieke wereld niet naar de bevolking maar speelt ze partijpolitieke spelletjes over de vraag of gascentrales dan wel kernenergie de toekomstige productie moet uitmaken. Het beschikken over betaalbare energie is echter een recht, geen privaat product waar winst op moet gemaakt worden, winsten die verdwijnen in de zakken van aandeelhouders en -veelal buitenlandse- raden van bestuur. Ongeveer twee derde van de Belgische elektriciteitsmarkt is in handen van Franse multinationals (gedomineerd door Engie-Electrabel en EDF-Luminus) die Vlamingen en Walen meer laten betalen voor hun stroom dan de Fransen.

De Zannekinbond verdedigt dan ook de uitbouw van openbare energievoorziening waarbij zowel productie als distributie tot bij de eindgebruiker in maximale mate onder democratische controle geplaatst worden en dus in handen van de overheid komen via de oprichting van Vlaamse en Waalse publieke energiebedrijven. De gas- en elektriciteitssector dienen genationaliseerd te worden tegen een symbolische vergoeding. Enkel zo kunnen op efficiënte wijze gereguleerde energieprijzen tot stand komen waarbij het belang van de bevolking op de eerste plaats komt. Alleen zo kan ook werk gemaakt worden van een duurzaam energiebeleid waarbij klimaatdoelstellingen niet doorkruist worden door winstmaximalisatie of andere private financiële belangen. Overheidscontrole over de productie en distributie biedt meteen ook de mogelijkheid om het aandeel van de zware taksen en heffingen in de eindfactuur af te bouwen.

De logica achter het nationaliseren van energiebezittingen en het in bezit nemen van hernieuwbare energiebronnen is dat de kosten voor de samenleving lager zijn omdat de overheid haar balans zou kunnen gebruiken om geld te lenen tegen lagere kapitaalkosten dan de huidige private eigenaars van energiebezittingen of niet-gouvernementele organisaties dat zouden kunnen. De opbrengsten van deze investeringen zouden op hun beurt kunnen worden gebruikt om andere investeringsprogramma’s te financieren, zoals bijvoorbeeld een beter stelsel van sociale zekerheid.

We leven momenteel in de beginjaren van een energierevolutie, een omwenteling waarin we getuige zijn van enorme technologische veranderingen en ongelofelijke kostenverlagingen in technologieën zoals batterijen en zonne-energie, om nog maar te zwijgen van de elektrificatie van het vervoer en de digitalisering van het hele energiesysteem. In deze situatie zullen we waarschijnlijk te maken krijgen met private nutsbedrijven die gedwongen worden om miljarden euro’s aan verliezen af te schrijven. Garantie op ononderbroken toelevering van energie aan de eindgebruikers komt in het gedrang. Het is dan ook meer dan ooit noodzakelijk dat de gemeenschap de controle over de energievoorziening en energietransitie in handen neemt via de oprichting van Vlaamse en Waalse publieke energiebedrijven!