Afghanistan: Een grote nederlaag voor het westerse imperialisme

De schijnbaar eindeloze imperialistische oorlog in Afghanistan is eindelijk beëindigd na meer dan 20 jaar vol zinloze slachtingen. De val van het marionettenregime van de NAVO in Afghanistan deze week was spectaculair, en de aanblik van vluchtende Afghanen die hun dood tegemoet vallen terwijl ze zich proberen vast te klampen aan vluchtende Amerikaanse vliegtuigen is een krachtig symbool van de ramp. Zoals Joe Biden zelf al zei in zijn toespraak waarin hij de nederlaag aankondigde, heeft Afghanistan eens te meer bewezen het “kerkhof van keizerrijken” te zijn.  Hoewel er gefluisterd wordt over een mogelijke opstand door IS of de overblijfselen van de Noordelijke Alliantie [thans geleid door de zoon van Ahmad Shāh Massūd, nvdr], en er in sommige steden kleine protesten zijn, lijken de Taliban de touwtjes stevig in handen te hebben.

De Amerikanen hadden verklaard dat zij zich uiterlijk op 31 augustus uit het land zouden terugtrekken. Het spectaculaire offensief van de Talibān verraste de wereld en op 15 augustus hadden zij zowel Kābul als de regering in handen. In vele opzichten was hun offensief een voorbeeld van guerrilla-oorlogsvoering, waarbij de Taliban vanuit hun bolwerken in het zuiden oprukten om alle plattelandsgebieden te veroveren, alvorens op te rukken naar de steden voor de strategische offensieve fase. De strijdkrachten van het Afghaanse regime, die door de NAVO met miljarden aan uitrusting en opleiding werden gesteund, vielen volledig uiteen, weigerden te vechten, vluchtten of sloten zich zelfs aan bij de Talibān-strijdkrachten. Het is duidelijk dat de steun voor het marionettenregime nooit veel meer is geweest dan een hersenspinsel. De bezetting van Afghanistan kostte de bezettingscoalitie 30 miljoen dollar per dag om in stand te houden, en nam slechts enkele weken in beslag om uit elkaar te vallen.

Er werd veel gespeculeerd dat de opmars van de Talibān onlangs het resultaat was van de langdurige onderhandelingen tussen de Amerikaanse bezettingstroepen en de Talibān. Het lijkt echter duidelijk dat de enorme snelheid van de aanval en de inname van alle grote steden Amerika heeft verrast, met nauwelijks genoeg tijd om het personeel van hun ambassades te evacueren en alle bewijsstukken van de ontelbare misdaden van de bezetting tegen het volk van Afghanistan te vernietigen. Ongeacht de afspraken die zijn gemaakt, betekent dit een grote nederlaag voor het westerse imperialisme, de grootste die het heeft geleden sinds Vietnam in 1975. De Britten, Amerika’s junior partners in het Afghanistan-avontuur, hebben voorspelbaar gereageerd op deze vernedering, met parlementsleden die een door de Britten geleide herinvasie eisen. De veronderstelde oppositie in het Labour van Keir Starmer kondigt aan dat de terugtrekking een vergissing is. Het nieuwe Britse jingoïsme sinds de Brexit betekent dat politici over het hele politieke spectrum op de oorlogstrommels moeten slaan en zich op de borst moeten slaan om enige relevantie te behouden. 

Afghanistan: nieuwe nederlaag voor het Amerikaans imperialisme

Hoe de nieuwe Talibān-regering het internationale kapitalisme de baas zal worden, valt nog te bezien, maar er zijn al aanwijzingen in welke richting zij zal gaan. Een woordvoerder van de Talibān verklaarde tegenover de BBC dat zij Amerikaanse bedrijven zouden toestaan om hun activiteiten in Afghanistan voort te zetten. De Talibān hebben ook ontmoetingen gehad met de Golfstaten en China en hebben andere verklaringen afgelegd waaruit blijkt dat zij bereid zijn investeringen aan te moedigen en protest aan te tekenen tegen zakelijke belangen. Het is zeer waarschijnlijk dat de imperialistische concurrentie van het Westen in China en Rusland het meest zou kunnen profiteren van de nieuw ontstane status quo in Afghanistan.

De Talibān-regering heeft ook concessies gedaan op verschillende sociale gebieden en verklaart dat zij vrouwen in staat zal stellen te blijven werken en toegang te krijgen tot onderwijs, tot en met het derde niveau. Dit in tegenstelling tot het vorige Talibān-regime dat vrouwen tot virtuele gevangenen in hun eigen huis maakte, hoewel het dragen van de hijāb verplicht werd gesteld in het belang van de “veiligheid” van de vrouwen. Of dit allemaal een PR-stunt betreft, zal ongetwijfeld binnenkort aan het licht komen. De afgelopen weken is met toenemende regelmaat de mythe ontstaan dat de NAVO-bezetting een belangrijke waarborg voor de rechten van de vrouw was, een lachwekkende propaganda die nog belachelijker wordt wanneer de “verwezenlijkingen” van de marionettenregimes op het gebied van de rechten van de vrouw onder de loep worden genomen.

In het verleden hebben de Talibān ook andere etnische minderheden dan de Pathanen schaamteloos onderdrukt, maar tot dusver heeft de nieuwe regering gezegd dat zij hun belangen zal beschermen in naam van de “nationale eenheid”. Hoewel de Talibān grotendeels een reactionaire en zelfs feodale macht zijn, lijkt het erop dat de beweging in de loop van haar groei en ontwikkeling tot op zekere hoogte de trekken van een nationale bevrijdingsbeweging heeft aangenomen, met name wat betreft de overeenkomsten en compromissen die zij heeft gesloten met plaatselijke stamgroepen om de vrede te bewaren. Het is heel goed mogelijk dat de Talibān geen excuus willen hebben voor verdere militaire interventie en dat een mildere hand zal zorgen voor meer stabiliteit en multinationale investeringen. Of deze beloften en allianties zullen worden nagekomen is onzeker en het is dan ook niet verwonderlijk dat er de afgelopen weken een grote uittocht van vluchtelingen uit Afghanistan is geweest waarbij velen het ergste vreesden.

De terugtrekking van de bezettingstroepen van de NAVO is ongetwijfeld een positieve stap. Helaas is het zeker dat de Talibān nooit de werkelijke belangen van de arbeidersklasse en de boeren in Afghanistan kunnen vertegenwoordigen. Het emiraat dat zij zullen oprichten zal semifeodaal en theocratisch zijn. Van hun nieuwe regering kunnen we hooguit hopen op kleine concessies ten opzichte van het Talibān-emiraat van vóór 2001. Alles wijst erop dat zij zullen toestaan dat de bevolking en de hulpbronnen van Afghanistan door buitenlandse ondernemingen worden geëxploiteerd. Hopelijk zal de verwijdering van de imperialistische troepen de voorwaarden scheppen waaronder progressieve, socialistische organisaties, zoals die uit de Afghaanse maoïstische traditie, de toekomst kunnen bieden die het zwaar beproefde Afghaanse volk verdient.

Bron: ISR Media, Afghanistan: A Major Defeat for Western Imperialism. Van: Anti Imperialist Action Ireland, 22/08/2021, https://anti-imperialist-action-ireland.com/blog/2021/08/22/afghanistan-a-major-defeat-for-western-imperialism/. Geraadpleegd en vertaald op 23/08/2021.